Jump to content

Difference between revisions of "Ji̍t-thâu"

no edit summary
No edit summary
No edit summary
Line 1: Line 1:
[[File:Sun SDO-HMI visible light 2011-06-07.jpg|thumb|Ji̍t-thâu]]
[[File:Sun SDO-HMI visible light 2011-06-07.jpg|thumb|Ji̍t-thâu]]


'''Ji̍t-thâu''', ia̍h sī kóng '''Ji̍t''', mā hō '''thài-iông''', chi̍t lia̍p tōa-hêng hoat-kng ê [[thian-thé]]. Ji̍t-thâu ê [[tāng-le̍k|tāng-le̍k-tiûⁿ]] ín-chhōa [[he̍k-chheⁿ]] kiam pa̍t khoán [[thài-iông-hē]] thian-thé ê kiâⁿ-sóa. [[Tē-kiû]] téng ê oa̍h-mi̍h tōa-pō͘-hūn tio̍h óa-khò ji̍t-thâu hoat ê kng kap jia̍t tit sè-miā.
'''Ji̍t-thâu''', ia̍h sī kóng '''Ji̍t''', mā hō '''thài-iông''', chi̍t lia̍p tōa-hêng hoat-kng ê [[thian-thé]]. Ji̍t-thâu ê [[tāng-le̍k|tāng-le̍k-tiûⁿ]] ín-chhōa [[-chheⁿ]] kiam pa̍t khoán [[thài-iông-hē]] thian-thé ê kiâⁿ-sóa. [[Tē-kiû]] téng ê oa̍h-mi̍h tōa-pō͘-hūn tio̍h óa-khò ji̍t-thâu hoat ê kng kap jia̍t tit sè-miā.


== Sèng-chit ==
== Sèng-chit ==
Line 11: Line 11:
Thài-kó͘ sî-tāi ê thian-bûn-ka tō pat khòaⁿ tio̍h [[ji̍t-thâu-pan]] (''sunspot''); chóng-sī kàu 17 sè-kí, chiah ū lâng hē-thóng-sèng lâi káng-kiù chit-ê sèng-chit. [[I-tá-lí-ah]] ê ha̍k-chiá [[Galileo Galilei]] kap Tek-kok ê Christoph Scheiner tāi-seng ēng tiàu-kiàⁿ koan-chhat ji̍t-thâu-pan.  
Thài-kó͘ sî-tāi ê thian-bûn-ka tō pat khòaⁿ tio̍h [[ji̍t-thâu-pan]] (''sunspot''); chóng-sī kàu 17 sè-kí, chiah ū lâng hē-thóng-sèng lâi káng-kiù chit-ê sèng-chit. [[I-tá-lí-ah]] ê ha̍k-chiá [[Galileo Galilei]] kap Tek-kok ê Christoph Scheiner tāi-seng ēng tiàu-kiàⁿ koan-chhat ji̍t-thâu-pan.  


1670 nî-tāi, Eng-kok ê [[John Flamsteed]] kap Hoat-kok ê [[Gian Domenico Cassini]] pat kè-sǹg Ji̍t-thâu lī tē lōa hn̄g. Koh lâi [[Isaac Newton]] tī i hoat-tián ê he̍k-chheⁿ hē-thóng tang-tiong kā Ji̍t siat chò sī khip-ín-le̍k ê tiong-sim.
1670 nî-tāi, Eng-kok ê [[John Flamsteed]] kap Hoat-kok ê [[Gian Domenico Cassini]] pat kè-sǹg Ji̍t-thâu lī tē lōa hn̄g. Koh lâi [[Isaac Newton]] tī i hoat-tián ê -chheⁿ hē-thóng tang-tiong kā Ji̍t siat chò sī khip-ín-le̍k ê tiong-sim.


1843 nî hit chūn, Tek-kok ê [[Samuel Heinrich Schwabe]] tī gián-kiù [[Chúi-chheⁿ]] ūn-tōng tang-tiong, hoat-kiàn ji̍t-thâu-pan ū chiàu chiu-kî teh piàn-hòa. Āu--lâi [[Sūi-se]] ê [[Rudolf Wolf]] chiah koh kái-bêng hit-ê chiu-kî sī 11 tang.
1843 nî hit chūn, Tek-kok ê [[Samuel Heinrich Schwabe]] tī gián-kiù [[Chúi-chheⁿ]] ūn-tōng tang-tiong, hoat-kiàn ji̍t-thâu-pan ū chiàu chiu-kî teh piàn-hòa. Āu--lâi [[Sūi-se]] ê [[Rudolf Wolf]] chiah koh kái-bêng hit-ê chiu-kî sī 11 tang.