Difference between revisions of "Thài-iông-hē"
No edit summary |
|||
| Line 7: | Line 7: | ||
== Iû-chheⁿ == | == Iû-chheⁿ == | ||
Thài-iông-hē ê iû-chheⁿ ū [[Chúi-chheⁿ]], [[Kim-chheⁿ]], [[Tē-kiû]], [[Hóe-chheⁿ]], [[Bo̍k-chheⁿ]], [[Thó͘-chheⁿ]], [[Thian-ông-chheⁿ]], [[Hái-ông-chheⁿ]]. | Thài-iông-hē ê iû-chheⁿ ū chio̍h chit ê [[Chúi-chheⁿ]], [[Kim-chheⁿ]], [[Tē-kiû]], [[Hóe-chheⁿ]], kap khì-thé chit ê [[Bo̍k-chheⁿ]], [[Thó͘-chheⁿ]], [[Thian-ông-chheⁿ]], [[Hái-ông-chheⁿ]]. | ||
Khah-chá [[Mê-ông-chheⁿ]] mā sǹg chāi-lāi, chóng-sī chiàu 2006 nî ê sin tēng-gī, sī pun tī [[é-á iû-chheⁿ]] (''dwarf planet'') ê hun-iá. | Khah-chá [[Mê-ông-chheⁿ]] mā sǹg chāi-lāi, chóng-sī chiàu 2006 nî ê sin tēng-gī, sī pun tī [[é-á iû-chheⁿ]] (''dwarf planet'') ê hun-iá. | ||
Revision as of 2026 nî 2 goe̍h 3 ji̍t, 16:52
Thài-iông-hē sī ji̍t-thâu kiam kui cho͘ kho͘ ji̍t tńg-se̍h ê mi̍h, tang-tiong ū hun iû-chheⁿ, ōe-chheⁿ, sió-iû-chheⁿ, tn̂g-bóe-chheⁿ, kap liû-chheⁿ-lūi (meteoroids) téng-téng bô kâng khoán ê thian-thé.
Hêng-sêng lūn
Chiàu lí-lūn, thài-iông-hē sī tùi chi̍t phìⁿ khì-thé saⁿ-lām tîn-bū ê thài-iông seng-hûn (solar nebula) seⁿ chhut. Chit lō seng-hûn siū ka-tī tāng-le̍k ê la̍t ín-chhōa lap chò phiat-á ê hêng-thé. Kòe-têng tiong tōa-pō͘-hūn ê bu̍t-chit hō͘ tiong-sim khiú ·kòe, chiâⁿ chò ji̍t-thâu. Chhun lo̍h sì-kè sio lòng ê lia̍p-á tè-bé pìⁿ chi̍t kóa hō chò iû-chheⁿ-chí (planetesimal) ê thian-thé. Chia-ê mi̍h chiah koh ta̍uh-ta̍uh-á chek chò sió-iû-chheⁿ, tn̂g-bóe-chheⁿ, ōe-chheⁿ, kap iû-chheⁿ.
Thài-iông-hong (solar wind) kā tōa-pō͘-hūn khah khin chit ê sêng-hun, pí-lūn chúi-sò͘ kap ji̍t-sò͘ (helium), pûn khì khah hn̄g ê só͘-chāi, tō sī it-poaⁿ gōa-ûi ê khì-thé iû-chheⁿ chú-iàu cho͘-sêng. Nā tī khah óa ji̍t-thâu ê lāi-té-pêng, tō chhun sè-lia̍p chio̍h chit ê iû-chheⁿ.
Iû-chheⁿ
Thài-iông-hē ê iû-chheⁿ ū chio̍h chit ê Chúi-chheⁿ, Kim-chheⁿ, Tē-kiû, Hóe-chheⁿ, kap khì-thé chit ê Bo̍k-chheⁿ, Thó͘-chheⁿ, Thian-ông-chheⁿ, Hái-ông-chheⁿ.
Khah-chá Mê-ông-chheⁿ mā sǹg chāi-lāi, chóng-sī chiàu 2006 nî ê sin tēng-gī, sī pun tī é-á iû-chheⁿ (dwarf planet) ê hun-iá.
Chham-chiàu
- "Solar System Facts: A Guide to Things Orbiting Our Sun". SPACE.com.