Ìn-tō͘-nî-se-a: Difference between revisions
No edit summary |
|||
| Line 9: | Line 9: | ||
=== Kó͘-chá ê kì-lio̍k === | === Kó͘-chá ê kì-lio̍k === | ||
Chiàu Lô-má le̍k-sú-ka [[Gaius Plinius Secundus]] tī tē 1 sè-kí só͘ kì ê ''[[Chū-jiân Le̍k-sú]]'' (''Naturae historiae''), Ìn-nî ê lâng ū khó-lêng tī hit chūn i-keng kiâⁿ-hái khì kah Hui-chiu tang-pō͘, iā khó-lêng tī [[Madagascar]] ū khí chng-thâu. Āu--lâi ê [[Ptolemy]] ū kì hō chò ''Iabadiou'' kap ''Malaiou'' ê só͘-chāi, ū khó-lêng sī [[Jiáu-oa]] kap ''Malayu'' (chit jī chá-sî 含 Sumatra chu kok tt. tē-hng). | Chiàu Lô-má le̍k-sú-ka [[Gaius Plinius Secundus]] tī tē 1 sè-kí só͘ kì ê ''[[Chū-jiân Le̍k-sú]]'' (''Naturae historiae''), Ìn-nî ê lâng ū khó-lêng tī hit chūn i-keng kiâⁿ-hái khì kah Hui-chiu tang-pō͘, iā khó-lêng tī [[Madagascar]] ū khí chng-thâu. Āu--lâi ê [[Ptolemy]] ū kì hō chò ''Iabadiou'' kap ''Malaiou'' ê só͘-chāi, ū khó-lêng sī [[Jiáu-oa]] kap ''Malayu'' (chit jī chá-sî 含 Sumatra chu kok tt. tē-hng). | ||
== Hô-lân Tang Ìn-tō͘ == | |||
Hô-lân sî-tāi ê Ìn-nî hō chò [[Hô-lân Tang Ìn-tō͘]], ū kán chheng Lân Ìn. Chit-ê sî-kî thang tùi 1602 nî [[Hô-lân Tang Ìn-tō͘ Kong-si]] (VOC) chhòng-li̍p sǹg khí, in choan-bûn tī phang-liāu bō͘-e̍k, tī kûn-tó ta̍uh-ta̍uh-á kiàn-li̍p Jiáu-oa ûi chú, keng-kòe kap chāi-tē lâng liân-bêng ê kun-sū kap chèng-tī sè-le̍k. | |||
18 sè-kí bóe, VOC keng-êng chhut būn-tê, sòa tī leh 1800 nî hō͘ Hô-lân chèng-hú [[kok-iú-hòa]], chóng chò si̍t-bîn-tē. | |||
=== Kīn-tāi === | === Kīn-tāi === | ||
Kin-á-ji̍t ê Ìn-nî kok sī | Kin-á-ji̍t ê Ìn-nî kok sī chá-chêng ê Hô-lan Tang Ìn-tō͘ to̍k-li̍p liáu-āu khai-ki, hit-chūn chiah chèng-sek hō ''Indonesia''. Ìn-nî tī [[Tē-jī-kái Sè-kài Tāi-chiàn]] kiat-sok liáu-āu ê 1945 nî soan-pò͘ to̍k-li̍p. Chóng-sī kap Hô-lan saⁿ-cheⁿ kàu 1949 nî, 主權 chiah siū tio̍h Hô-lan ê sêng-jīn. | ||
== Chham-chiàu == | == Chham-chiàu == | ||
Revision as of 2026 nî 4 goe̍h 17 ji̍t, 16:34
Ìn-tō͘-nî-se-a (Ìn-nî-gí: Indonesia), iā-sī In-to͘-ne-si-ah, tiāⁿ kán-lio̍k chò Ìn-nî, sī Tang-lâm A ê kok-ka, chèng-sek hō Ìn-tō͘-nî-se-a Kiōng-hô-kok (Republik Indonesia). Kok-thó͘ lāi ū kúi-ê tē-hng thang sǹg tī O͘-sè-nî-a (Oceania). Kui-ê Ìn-nî lóng-chóng ū chhiau-kòe chi̍t-bān chhit-chheng tè hái-tó, sai-pêng óa Ìn-tō͘-iûⁿ, tang-pêng óa Thài-pêng-iûⁿ.
Tē-lí
Ìn-nî sī Tang-lâm A tē-it khoah ê kok, tang-sai-pêng chha 5,100 kong-lí, lâm-pak-pêng lī 1,800 kong-lí. Ìn-nî kap Má-lâi-se-a tī Borneo ê óa pak-pêng ū kau-kài, koh kap Papua New Guinea tī New Guinea tiong-ng sio-óa. Kui-ê Ìn-nî lóng-chóng 17,500 tè tó, lāi-bīn chhiau-kòe 7,000 bô lâng tòa. Ìn-nî ê thó͘-tē, sì-hun-saⁿ sī Sumatera, Kalimantan, New Guinea sai-tōaⁿ, Sulawesi, Jiáu-oa, Maluku chia ê tē-hng.
Le̍k-sú
Kó͘-chá ê kì-lio̍k
Chiàu Lô-má le̍k-sú-ka Gaius Plinius Secundus tī tē 1 sè-kí só͘ kì ê Chū-jiân Le̍k-sú (Naturae historiae), Ìn-nî ê lâng ū khó-lêng tī hit chūn i-keng kiâⁿ-hái khì kah Hui-chiu tang-pō͘, iā khó-lêng tī Madagascar ū khí chng-thâu. Āu--lâi ê Ptolemy ū kì hō chò Iabadiou kap Malaiou ê só͘-chāi, ū khó-lêng sī Jiáu-oa kap Malayu (chit jī chá-sî 含 Sumatra chu kok tt. tē-hng).
Hô-lân Tang Ìn-tō͘
Hô-lân sî-tāi ê Ìn-nî hō chò Hô-lân Tang Ìn-tō͘, ū kán chheng Lân Ìn. Chit-ê sî-kî thang tùi 1602 nî Hô-lân Tang Ìn-tō͘ Kong-si (VOC) chhòng-li̍p sǹg khí, in choan-bûn tī phang-liāu bō͘-e̍k, tī kûn-tó ta̍uh-ta̍uh-á kiàn-li̍p Jiáu-oa ûi chú, keng-kòe kap chāi-tē lâng liân-bêng ê kun-sū kap chèng-tī sè-le̍k.
18 sè-kí bóe, VOC keng-êng chhut būn-tê, sòa tī leh 1800 nî hō͘ Hô-lân chèng-hú kok-iú-hòa, chóng chò si̍t-bîn-tē.
Kīn-tāi
Kin-á-ji̍t ê Ìn-nî kok sī chá-chêng ê Hô-lan Tang Ìn-tō͘ to̍k-li̍p liáu-āu khai-ki, hit-chūn chiah chèng-sek hō Indonesia. Ìn-nî tī Tē-jī-kái Sè-kài Tāi-chiàn kiat-sok liáu-āu ê 1945 nî soan-pò͘ to̍k-li̍p. Chóng-sī kap Hô-lan saⁿ-cheⁿ kàu 1949 nî, 主權 chiah siū tio̍h Hô-lan ê sêng-jīn.
Chham-chiàu
- Indonesia. Encyclopædia Britannica.
Liân-kiat
- Ìn-nî tī Wikipedia.