Jump to content

Ji̍t-pún: Difference between revisions

From Tâi-oân-kì
No edit summary
 
(11 intermediate revisions by the same user not shown)
Line 1: Line 1:
[[File:TekiuJitpun.svg|thumb|Ji̍t-pún ê chē-chí.]]
[[File:TekiuJitpun.svg|thumb|Ji̍t-pún ê chē-chí.]]


'''Ji̍t-pún''' (日本), ia̍h '''Ji̍t-pún-kok''' (日本国), [[Tang A-chiu]] ê tó-sū kok-ka, óa tī [[Thài-pêng-iûⁿ]] sai-kîⁿ. Ji̍t-pún siat kiaⁿ-siâⁿ tī [[Tang-kiaⁿ]].
'''Ji̍t-pún''' (日本), ia̍h '''Ji̍t-pún-kok''' (日本国), [[Tang A]] chi̍t kok, óa tī [[Thài-pêng-iûⁿ]] sai-kîⁿ, siat siú-to͘ tī [[Tang-kiaⁿ]].


== Tē-lí ==
== Tē-lí ==
[[Ji̍t-pún Hái]] óa tī Ji̍t-pún ê sai-pêng, hái ê tùi-bīn sī [[Tiâu-sián poàn-tó]] ([[Hân-kok]] kap [[Tiâu-sián-kok]]) kiam [[Siberia]] tang-lâm-pō͘ (sio̍k [[Lō͘-se-a]]). Tī Ji̍t-pún pak-pêng ū [[La Perouse Hái-kiap]], tùi-bīn sī Lō͘-se-a ê [[Sakhalin Tó]]; lēng-gōa koh ū [[Okhotsk Hái]], kòe hái sī [[Kuril Kûn-tó]]. Ji̍t-pún tang-pêng tō sī [[Thài-pêng-iûⁿ]]; a sai-lâm-pêng sī [[Tang Chi-ná Hái]]. [[Tsushima Tó]] khiā tī [[Kiú-chiu]] kap [[Hân-kok]] tiong-ng, óa Hân-kok hit-pêng sī [[Ko-lê Hái-kiap]], óa Ji̍t-pún hit pêng sī [[Tsushima Hái-kiap]].
Ji̍t-pún kok-thó͘ thang hun [[Ji̍t-pún lia̍t-tó]], [[Lâm-sai chu-tó]], [[Izu chu-tó]], [[Ogasawara chu-tó]]; Ji̍t-pún lia̍t-tó pun-sin iáu kuh hun [[Pak-hái-tō]], [[Pún-chiu]], [[Sù-kok]], kap [[Kiú-chiu]].
 
[[Ji̍t-pún Hái]] óa tī Ji̍t-pún ê sai-pêng, hái ê tùi-bīn sī [[Tiâu-sián poàn-tó]] ([[Hân-kok]] kap [[Tiâu-sián-kok]]) kiam [[Siberia]] tang-lâm-pō͘ (sio̍k [[Lō͘-se-a]]). Tī Ji̍t-pún pak-pêng ū [[La Perouse Hái-kiap]], tùi-bīn sī Lō͘-se-a ê [[Sakhalin Tó]]; lēng-gōa koh ū [[Okhotsk Hái]], kòe hái sī [[Kuril Kûn-tó]]. Ji̍t-pún tang-pêng tō sī [[Thài-pêng-iûⁿ]]; a sai-lâm-pêng sī [[Tang Chi-ná Hái]]. [[Tsushima Tó]] khiā tī Kiú-chiu kap Hân-kok tiong-ng, óa Hân-kok hit-pêng sī [[Ko-lê Hái-kiap]], óa Ji̍t-pún hit pêng sī [[Tsushima Hái-kiap]].


== Le̍k-sú ==
== Le̍k-sú ==
Line 14: Line 16:
Ji̍t-pún tī 20 sè-kí hit chūn keng-le̍k sìn-sok keng-chè hoat-tián. Tek-pia̍t sī [[Tè-jī-chhù Sè-kài Tāi-chiàn]] liáu-āu ê thâu kúi-cha̍p-tang, kang-gia̍p seng-sán tōa khok-tiong kiam chhòng-chō heng-ōng ê kok-lāi chhī-tiûⁿ, koh ū oa̍h-kut ê chhut-kháu seng-lí.
Ji̍t-pún tī 20 sè-kí hit chūn keng-le̍k sìn-sok keng-chè hoat-tián. Tek-pia̍t sī [[Tè-jī-chhù Sè-kài Tāi-chiàn]] liáu-āu ê thâu kúi-cha̍p-tang, kang-gia̍p seng-sán tōa khok-tiong kiam chhòng-chō heng-ōng ê kok-lāi chhī-tiûⁿ, koh ū oa̍h-kut ê chhut-kháu seng-lí.


Ji̍t-pún tī chhia-liōng, [[kǹg-thih]], ko-kho-ki sán-phín hong-bīn lóng sī sè-kài chhōa-thâu ê seng-sán-chiá kî it.
Ji̍t-pún tī chhia-liōng, [[kǹg-thih]], [[ko-téng ki-su̍t]] sán-phín hong-bīn lóng sī sè-kài chhōa-thâu ê seng-sán-chiá kî it.
 
== Tē-hng ==
{| class="wikitable"
!Tōa tó
!Tē-hng
!To͘ Tō Hú Koān
|-
|[[Pak-hái-tō]]
|[[Pak-hái-tō tē-hng]]
|[[Pak-hái-tō]]
|-
| rowspan="5" |[[Pún-chiu]]
|[[Tang-pak tē-hng]]
|[[Chheng-sim-koān]] · [[Gâm-siú-koān]] · [[Kiong-siâⁿ-koān]] · [[Chhiu-tiân-koân]] · [[San-hêng-koān]] · [[Hok-tó-koān]]
|-
|[[Koan-tang tē-hng]]
|[[Chu-siâⁿ-koān]] · [[Lē-bo̍k-koān]] · [[Kûn-má-koān]] · [[Kî-gio̍k-koān]] · [[Chhian-ia̍p-koān]] · [[Tang-kiaⁿ-to͘]] · [[Sîn-nāi-chhoan-koān]]
|-
|[[Tiong-po͘ tē-hng]]
|[[Sin-sià-koān]] · [[Hù-san-koān]] · [[Chio̍h-chhoan-koān]] · [[Hok-chéⁿ-koān]] · [[San-lâi-koān]] · [[Tiông-iá-koān]] · [[Kî-hū-koān]] · [[Chēng-kong-koān]] · [[Ài-ti-koān]]
|-
|[[Kīn-ki tē-hng]]
|[[Sam-tiông-koân]] · [[Chu-hō-koān]] · [[Kiaⁿ-to͘-hú]] · [[Tāi-pán-hú]] · [[Peng-khò͘-koān]] · [[Nāi-liông-koān]] · [[Hô-koa-san-koān]]
|-
|[[Tiong-kok tē-hng]]
|[[Chiáu-chhú-koān]] · [[Tó-kin-koān]] · [[Kong-san-koān]] · [[Kóng-tó-koān]] · [[San-kháu-koān]]
|-
|[[Sù-kok]]
|[[Sù-kok|Sù-kok tē-hng]]
| style="white-space:nowrap;" |[[Tek-tó-koān]] · [[Hiong-chhoan-koān]] · [[Ài-oān-koân]] · [[Ko-ti-koān]]
|-
|[[Kiú-chiu]]
|[[Kiú-chiu Chhiong-sêng|Kiú-chiu Chhiong-sêng tē-hng]]
|[[Hok-kong-koān]] · [[Chó-hō-koān]] · [[Tiông-kiā-koān]] · [[Hîm-pún-koān]] · [[Tāi-hun-koān]] · [[Kiong-kiā-koān]] · [[Lo̍k-jî-tó-koān]] · [[Chhiong-sêng-koān]]
|}


== Chham-chiàu ==
== Chham-chiàu ==
* [https://www.britannica.com/place/Japan Japan]. ''Encyclopædia Britannica''.
* [https://www.britannica.com/place/Japan Japan]. ''Encyclopædia Britannica''.
== Koan-liân kì-sū ==
* [[Ji̍t-gí]]


== Liân-kiat ==
== Liân-kiat ==

Latest revision as of 2026 nî 4 goe̍h 11 ji̍t, 09:40

Ji̍t-pún ê chē-chí.

Ji̍t-pún (日本), ia̍h Ji̍t-pún-kok (日本国), Tang A chi̍t kok, óa tī Thài-pêng-iûⁿ sai-kîⁿ, siat siú-to͘ tī Tang-kiaⁿ.

Tē-lí

Ji̍t-pún kok-thó͘ thang hun Ji̍t-pún lia̍t-tó, Lâm-sai chu-tó, Izu chu-tó, Ogasawara chu-tó; Ji̍t-pún lia̍t-tó pun-sin iáu kuh hun Pak-hái-tō, Pún-chiu, Sù-kok, kap Kiú-chiu.

Ji̍t-pún Hái óa tī Ji̍t-pún ê sai-pêng, hái ê tùi-bīn sī Tiâu-sián poàn-tó (Hân-kok kap Tiâu-sián-kok) kiam Siberia tang-lâm-pō͘ (sio̍k Lō͘-se-a). Tī Ji̍t-pún pak-pêng ū La Perouse Hái-kiap, tùi-bīn sī Lō͘-se-a ê Sakhalin Tó; lēng-gōa koh ū Okhotsk Hái, kòe hái sī Kuril Kûn-tó. Ji̍t-pún tang-pêng tō sī Thài-pêng-iûⁿ; a sai-lâm-pêng sī Tang Chi-ná Hái. Tsushima Tó khiā tī Kiú-chiu kap Hân-kok tiong-ng, óa Hân-kok hit-pêng sī Ko-lê Hái-kiap, óa Ji̍t-pún hit pêng sī Tsushima Hái-kiap.

Le̍k-sú

Ji̍t-pún ê Kū-chio̍h-khì Sî-kî chha-put-to tī 30,000 chì 10,000 tang chêng, chóng-sī bô chheng-chhó ê bûn-hòa, chit tōaⁿ mā hō chò Chiân-Hûi-khì (Pre-Ceramic) sî-tāi.

Sòa-āu ū nn̄g khoán kì-lio̍k khah chheng-chhó ê bûn-hòa, tō sī Jōmon(Jiŏ-móng) kap Yayoi(Ia-ió-ih).

Keng-chè

Ji̍t-pún tī 20 sè-kí hit chūn keng-le̍k sìn-sok keng-chè hoat-tián. Tek-pia̍t sī Tè-jī-chhù Sè-kài Tāi-chiàn liáu-āu ê thâu kúi-cha̍p-tang, kang-gia̍p seng-sán tōa khok-tiong kiam chhòng-chō heng-ōng ê kok-lāi chhī-tiûⁿ, koh ū oa̍h-kut ê chhut-kháu seng-lí.

Ji̍t-pún tī chhia-liōng, kǹg-thih, ko-téng ki-su̍t sán-phín hong-bīn lóng sī sè-kài chhōa-thâu ê seng-sán-chiá kî it.

Tē-hng

Tōa tó Tē-hng To͘ Tō Hú Koān
Pak-hái-tō Pak-hái-tō tē-hng Pak-hái-tō
Pún-chiu Tang-pak tē-hng Chheng-sim-koān · Gâm-siú-koān · Kiong-siâⁿ-koān · Chhiu-tiân-koân · San-hêng-koān · Hok-tó-koān
Koan-tang tē-hng Chu-siâⁿ-koān · Lē-bo̍k-koān · Kûn-má-koān · Kî-gio̍k-koān · Chhian-ia̍p-koān · Tang-kiaⁿ-to͘ · Sîn-nāi-chhoan-koān
Tiong-po͘ tē-hng Sin-sià-koān · Hù-san-koān · Chio̍h-chhoan-koān · Hok-chéⁿ-koān · San-lâi-koān · Tiông-iá-koān · Kî-hū-koān · Chēng-kong-koān · Ài-ti-koān
Kīn-ki tē-hng Sam-tiông-koân · Chu-hō-koān · Kiaⁿ-to͘-hú · Tāi-pán-hú · Peng-khò͘-koān · Nāi-liông-koān · Hô-koa-san-koān
Tiong-kok tē-hng Chiáu-chhú-koān · Tó-kin-koān · Kong-san-koān · Kóng-tó-koān · San-kháu-koān
Sù-kok Sù-kok tē-hng Tek-tó-koān · Hiong-chhoan-koān · Ài-oān-koân · Ko-ti-koān
Kiú-chiu Kiú-chiu Chhiong-sêng tē-hng Hok-kong-koān · Chó-hō-koān · Tiông-kiā-koān · Hîm-pún-koān · Tāi-hun-koān · Kiong-kiā-koān · Lo̍k-jî-tó-koān · Chhiong-sêng-koān

Chham-chiàu

  • Japan. Encyclopædia Britannica.

Koan-liân kì-sū

Liân-kiat