Ji̍t-pún
Ji̍t-pún (日本), ia̍h Ji̍t-pún-kok (日本国), Tang A chi̍t kok, óa tī Thài-pêng-iûⁿ sai-kîⁿ, siat siú-to͘ tī Tang-kiaⁿ.
Tē-lí
Ji̍t-pún kok-thó͘ thang hun Ji̍t-pún lia̍t-tó, Lâm-sai chu-tó, Izu chu-tó, Ogasawara chu-tó; Ji̍t-pún lia̍t-tó pun-sin iáu kuh hun Pak-hái-tō, Pún-chiu, Sù-kok, kap Kiú-chiu.
Ji̍t-pún Hái óa tī Ji̍t-pún ê sai-pêng, hái ê tùi-bīn sī Tiâu-sián poàn-tó (Hân-kok kap Tiâu-sián-kok) kiam Siberia tang-lâm-pō͘ (sio̍k Lō͘-se-a). Tī Ji̍t-pún pak-pêng ū La Perouse Hái-kiap, tùi-bīn sī Lō͘-se-a ê Sakhalin Tó; lēng-gōa koh ū Okhotsk Hái, kòe hái sī Kuril Kûn-tó. Ji̍t-pún tang-pêng tō sī Thài-pêng-iûⁿ; a sai-lâm-pêng sī Tang Chi-ná Hái. Tsushima Tó khiā tī Kiú-chiu kap Hân-kok tiong-ng, óa Hân-kok hit-pêng sī Ko-lê Hái-kiap, óa Ji̍t-pún hit pêng sī Tsushima Hái-kiap.
Le̍k-sú
Ji̍t-pún ê Kū-chio̍h-khì Sî-kî chha-put-to tī 30,000 chì 10,000 tang chêng, chóng-sī bô chheng-chhó ê bûn-hòa, chit tōaⁿ mā hō chò Chiân-Hûi-khì (Pre-Ceramic) sî-tāi.
Sòa-āu ū nn̄g khoán kì-lio̍k khah chheng-chhó ê bûn-hòa, tō sī Jōmon kap Yayoi.
Keng-chè
Ji̍t-pún tī 20 sè-kí hit chūn keng-le̍k sìn-sok keng-chè hoat-tián. Tek-pia̍t sī Tè-jī-chhù Sè-kài Tāi-chiàn liáu-āu ê thâu kúi-cha̍p-tang, kang-gia̍p seng-sán tōa khok-tiong kiam chhòng-chō heng-ōng ê kok-lāi chhī-tiûⁿ, koh ū oa̍h-kut ê chhut-kháu seng-lí.
Ji̍t-pún tī chhia-liōng, kǹg-thih, ko-téng ki-su̍t sán-phín hong-bīn lóng sī sè-kài chhōa-thâu ê seng-sán-chiá kî it.
Tē-hng
| Tōa tó | Tē-hng | To͘ Tō Hú Koān |
|---|---|---|
| Pak-hái-tō | Pak-hái-tō tē-hng | Pak-hái-tō |
| Pún-chiu | Tang-pak tē-hng | Chheng-sim-koān · Gâm-siú-koān · Kiong-siâⁿ-koān · Chhiu-tiân-koân · San-hêng-koān · Hok-tó-koān |
| Koan-tang tē-hng | Chu-siâⁿ-koān · Lē-bo̍k-koān · Kûn-má-koān · Kî-gio̍k-koān · Chhian-ia̍p-koān · Tang-kiaⁿ-to͘ · Sîn-nāi-chhoan-koān | |
| Tiong-po͘ tē-hng | Sin-sià-koān · Hù-san-koān · Chio̍h-chhoan-koān · Hok-chéⁿ-koān · San-lâi-koān · Tiông-iá-koān · Kî-hū-koān · Chēng-kong-koān · Ài-ti-koān | |
| Kīn-ki tē-hng | Sam-tiông-koân · Chu-hō-koān · Kiaⁿ-to͘-hú · Tāi-pán-hú · Peng-khò͘-koān · Nāi-liông-koān · Hô-koa-san-koān | |
| Tiong-kok tē-hng | Chiáu-chhú-koān · Tó-kin-koān · Kong-san-koān · Kóng-tó-koān · San-kháu-koān | |
| Sù-kok | Sù-kok tē-hng | Tek-tó-koān · Hiong-chhoan-koān · Ài-oān-koân · Ko-ti-koān |
| Kiú-chiu | Kiú-chiu Chhiong-sêng tē-hng | Hok-kong-koān · Chó-hō-koān · Tiông-kiā-koān · Hîm-pún-koān · Tāi-hun-koān · Kiong-kiā-koān · Lo̍k-jî-tó-koān · Chhiong-sêng-koān |
Chham-chiàu
- Japan. Encyclopædia Britannica.
Koan-liân kì-sū
Liân-kiat
- Ji̍t-pún, tī Wikipedia.